ਜੂਟ ਦੀ ਖੇਤੀ: ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਜੂਟ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਲੀ ਫਸਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ “ਸੋਨੇ ਦਾ ਰੇਸ਼ਾ” ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੂਟ ਤੋਂ ਬੋਰੇ, ਰੱਸੀਆਂ, ਮੈਟ, ਕਪੜਾ, ਪੈਕਿੰਗ ਮਟੀਰੀਅਲ ਅਤੇ ਕਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੂਟ ਦੀ ਖੇਤੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਧੀਆ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ ਉਪਜਾਊ ਦੋਮਟ ਮਿੱਟੀ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਿਜਾਈ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਹੀ ਰੋਗ-ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਜੂਟ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਮੌਸਮ

ਜੂਟ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਮੌਸਮ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। 24°C ਤੋਂ 35°C ਤਾਪਮਾਨ ਇਸ ਦੀ ਵਾਧ ਲਈ ਉਚਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਸਲ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਨਮੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਰਖਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਉੱਥੇ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਚੋਣ

ਜੂਟ ਲਈ ਦੋਮਟ, ਬਲੂਈ ਦੋਮਟ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਿੱਟੀ ਚੰਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਦਾ pH ਲਗਭਗ 6.0 ਤੋਂ 7.5 ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਫਸਲ ਵਧੀਆ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਖੇਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋਤ ਕੇ ਭੁਰਭੁਰਾ ਕਰ ਲਵੋ।

ਖੇਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ

ਖੇਤ ਨੂੰ 2–3 ਵਾਰ ਜੋਤ ਕੇ ਸਮਤਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੂਟ ਦੇ ਬੀਜ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਟੀ ਬਰੀਕ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਲਈ ਹਲਕੀ ਨਾਲੀਆਂ ਬਣਾਉਣਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਬੀਜ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ

ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬੀਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਬਿਜਾਈ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਮਈ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਤਾਰ ਤੋਂ ਕਤਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਲਗਭਗ 25–30 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਤੋਂ ਪੌਦੇ ਦੀ ਦੂਰੀ 5–7 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਖਾਦ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ

ਜੂਟ ਦੀ ਫਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਪੋਟਾਸ਼ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੜੀ ਹੋਈ ਗੋਬਰ ਖਾਦ ਜਾਂ ਕੰਪੋਸਟ ਮਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਹਰੀ ਵਾਧ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤਣਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਰੇਸ਼ੇ ਲਈ ਸੂਖਮ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾ ਰਹਿਣ ਦਿਓ।

ਸਿੰਚਾਈ

ਜੂਟ ਨੂੰ ਨਮੀ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਪਰ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਘੱਟ ਵਰਖਾ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੰਕੁਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਮੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਨਿਰਾਈ-ਗੁੜਾਈ

ਜੂਟ ਦੀ ਫਸਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ 30–45 ਦਿਨ ਘਾਹ-ਫੂਸ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ 1–2 ਵਾਰ ਨਿਰਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਿਰਾਈ ਨਾਲ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਧੀਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਰੋਗ ਅਤੇ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ

ਜੂਟ ਵਿੱਚ ਤਣਾ ਸੜਨ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਧੱਬੇ, ਜੜ ਸੜਨ ਅਤੇ ਕੀਟਾਂ ਦਾ ਹਮਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਚਾਅ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਬੀਜ, ਫਸਲ ਚੱਕਰ, ਖੇਤ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇ ਹਮਲਾ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖੇਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਿਤ ਦਵਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।

Sadaveer/NutriWorld ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਜੂਟ ਦੀ ਫਸਲ ਵਿੱਚ ਜੜਾਂ ਦੀ ਵਾਧ, ਹਰਾ ਪੱਤਾ, ਤਣੇ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ੇ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪੋਸ਼ਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। Sada Veer Multi Micro Nutrient ਸੂਖਮ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। 4G Sadaveer ਵਰਗੇ ਸੀਵੀਡ ਅਤੇ ਆਰਗੈਨਿਕ ਐਸਿਡ ਆਧਾਰਿਤ ਉਤਪਾਦ ਪੌਦੇ ਦੀ ਵਾਧ, ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੁਧਾਰਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। Farrata ਨੂੰ ਸਪਰੇਅ ਜਾਂ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਟਾਈ

ਜੂਟ ਦੀ ਕਟਾਈ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ 100–120 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੌਦੇ ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੇਸ਼ੇ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਚੰਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਟਾਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਗੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਓ।

ਰੇਟਿੰਗ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਾ ਕੱਢਣਾ

ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੂਟ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਰੇਟਿੰਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 10–20 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਰੇਸ਼ਾ ਕੱਢ ਕੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੇਸ਼ਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਕੀਮਤ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵਧੀਆ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ ਸੁਝਾਅ

• ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਬੀਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
• ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।
• ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਘਾਹ-ਫੂਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੋ।
• ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਖਾਦ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿਓ।
• ਰੋਗ ਜਾਂ ਕੀਟ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਣ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਸਲਾਹ ਲਵੋ।

ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼

ਜੂਟ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਫਸਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਖੇਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਬਿਜਾਈ, ਪੋਸ਼ਣ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਕਟਾਈ ਦਾ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੂਟ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸਿੱਧੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੇਸ਼ੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਸਹੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨ ਵਧੀਆ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।